Hoeveel Zonnepanelen Heb Ik Nodig? Berekening per Huishouden

Hoeveel zonnepanelen nodig: de basisberekening

De vraag hoeveel zonnepanelen u nodig heeft, komt in de kern neer op een simpele deling: uw jaarlijkse stroomverbruik in kWh, gedeeld door de gemiddelde jaaropbrengst van één paneel in kWh. Een installateur verfijnt deze berekening met uw daktype, oriëntatie en schaduw, maar met een paar kengetallen maakt u zelf al een realistische inschatting voordat u offertes aanvraagt.

Stap 1: uw jaarverbruik in kWh bepalen

Het startpunt is uw eigen stroomverbruik. U vindt dit op uw laatste jaarafrekening van de energieleverancier, of u berekent een inschatting op basis van uw huishouden. Let op: als u van plan bent om over te stappen op elektrisch koken, een warmtepomp of een elektrische auto met laadpaal, telt u het verwachte extra verbruik daarvan mee. Anders dimensioneert u uw installatie op het verleden in plaats van op de toekomst.

• Gemiddeld Nederlands huishouden: circa 2.430 kWh per jaar (Milieu Centraal); met minder bewoners ligt dit doorgaans lager, met meer bewoners hoger
• Met een elektrische auto of warmtepomp erbij: tel het verwachte extra verbruik daarvan op

Stap 2: wattpiek en opbrengst per paneel

Een gangbaar zonnepaneel heeft volgens Milieu Centraal een vermogen van 435 wattpiek (Wp). Wattpiek is het vermogen dat een paneel levert onder ideale laboratoriumomstandigheden; in de praktijk op een Nederlands dak ligt de werkelijke jaaropbrengst lager door weersomstandigheden, temperatuur en de hoek van instraling. Milieu Centraal rekent voor 8 van zulke panelen met een opbrengst van ongeveer 3.000 kWh per jaar, oftewel circa 375 kWh per paneel.

Dit is een gemiddelde. Panelen op het zuiden, zuidwesten of zuidoosten met een hellingshoek van ongeveer 36 graden leveren de meeste stroom; op een minder gunstig of beschaduwd dak ligt de opbrengst lager. Panelen met meer vermogen wekken meer stroom op, maar zijn ook duurder.

Rekenvoorbeelden voor drie soorten huishoudens

Om de berekening concreet te maken, werken we drie veelvoorkomende jaarverbruiken uit. We gaan hierbij uit van een gangbaar paneel van 435 Wp met een indicatieve opbrengst van circa 375 kWh per paneel per jaar, de rekenwaarde die volgt uit de cijfers van Milieu Centraal.

1. 12.500 kWh jaarverbruik: 2.500 gedeeld door 375 kWh is indicatief 7 panelen.
2. 23.500 kWh jaarverbruik: 3.500 gedeeld door 375 kWh is indicatief 9 tot 10 panelen.
3. 35.000 kWh jaarverbruik: 5.000 gedeeld door 375 kWh is indicatief 13 tot 14 panelen.

Dit zijn indicatieve uitkomsten op basis van een gemiddeld paneel en een gemiddelde dakligging. Op uw eigen dak kan het aantal enkele panelen hoger of lager uitvallen, bijvoorbeeld door een oost-westopstelling, gedeeltelijke schaduw of een afwijkend paneelvermogen. Een installateur rekent dit door met een simulatie op basis van uw exacte dakvlak.

De ligging en hoek van uw dak bepalen mede hoeveel panelen u nodig heeft

Dakligging en hellingshoek: zuid versus oost-west

Een dakvlak op het zuiden, zuidwesten of zuidoosten met een hellingshoek van ongeveer 36 graden levert de hoogste jaaropbrengst per paneel op. Heeft u een oost-west georiënteerd dak, dan spreidt de opbrengst zich over de ochtend en de avond in plaats van rond het middaguur. Het totaal ligt wat lager dan bij een zuidopstelling, maar dat betekent niet automatisch dat oost-west een slechte keuze is: de opbrengst is gelijkmatiger verdeeld over de dag, wat gunstig kan zijn als u vooral 's ochtends en 's avonds stroom verbruikt.

Bij een plat dak wordt met een opstelsysteem gewerkt dat de panelen in een hoek zet. Hier speelt onderlinge schaduwwerking tussen rijen panelen een rol, waardoor u soms met iets meer tussenruimte, en dus effectief minder panelen per vierkante meter dak, rekening moet houden.

Schaduw en beschikbare dakoppervlakte

Schaduw van een schoorsteen, dakkapel, boom of buurpand kan de opbrengst van een heel paneelstrengetje flink drukken, ook als maar een klein deel van een paneel in de schaduw ligt. Moderne omvormers met optimizers per paneel beperken dit effect, maar volledig wegnemen doen ze het niet. Laat een installateur bij het opnemen van uw dak altijd een schaduwanalyse maken, zodat het geadviseerde aantal panelen aansluit op de werkelijke situatie.

Daarnaast is de fysiek beschikbare dakoppervlakte een harde grens. Op een dak met dakramen, een schoorsteen of een smal dakvlak past soms minder dan het rekenkundig ideale aantal panelen. In dat geval kan een installateur adviseren om panelen met een hoger wattpiek te kiezen, zodat u met minder stuks toch dicht bij uw verbruik uitkomt.

Dimensioneren nu de saldering stopt

Tot voor kort was het gebruikelijk om zonnepanelen strak af te stemmen op het eigen jaarverbruik, omdat teruggeleverde stroom via de salderingsregeling één op één werd verrekend. Nu de salderingsregeling per 1 januari 2027 stopt, wordt het aantrekkelijker om zoveel mogelijk zelf verbruikte zonnestroom te hebben en minder afhankelijk te zijn van een gunstige vergoeding voor teruglevering. Bespreek daarom met uw installateur hoeveel panelen bij uw eigen verbruik passen.

Wat verandert er concreet? Vanaf 2027 betaalt u voor elke kWh die u van het net haalt de volle prijs, en krijgt u voor stroom die u teruglevert alleen een terugleververgoeding. Netto is die volgens Milieu Centraal bij de meeste energieleveranciers rond de halve cent per kWh. Een gemiddelde eigenaar van zonnepanelen verbruikt nu ongeveer 30% van de eigen zonnestroom direct zelf. Elke kWh die u zelf verbruikt in plaats van teruglevert, is na 2027 dus veel meer waard.

• Ga uit van uw verbruik overdag, niet alleen van uw jaarverbruik: panelen die vooral stroom terugleveren, leveren na 2027 weinig op.
• Verschuif waar het kan verbruik naar zonnige uren, zoals de wasmachine, vaatwasser, een warmtepomp of het laden van een elektrische auto.
• Plant u een warmtepomp of elektrische auto, reken dat extra verbruik dan mee; dan past een grotere installatie wel.
• Een thuisbatterij kan het eigen verbruik verhogen, maar laat eerst doorrekenen of die in uw situatie zichzelf terugverdient.

Ook zonder saldering verdienen zonnepanelen zich volgens de Rijksoverheid in de meeste gevallen terug binnen hun levensduur van gemiddeld 25 jaar, alleen duurt het langer dan nu. Vraag de installateur om een berekening van de terugverdientijd op basis van uw eigen verbruik.

Bronnen: Milieu Centraal, Zonnestroom als de saldering stopt; Rijksoverheid, Salderingsregeling stopt in 2027; Vereniging Eigen Huis, Saldering stopt, wat nu?.

Thuisbatterij en de juiste omvormer

Een thuisbatterij slaat overdag opgewekte zonnestroom op voor gebruik in de avond, wat uw eigen verbruik verder verhoogt zonder dat u extra panelen nodig heeft. Of een batterij interessant is, hangt af van uw verbruikspatroon en het aantal panelen dat al op het dak ligt: bij een kleine installatie is een batterij vaak nog niet rendabel, bij een ruimer gedimensioneerd systeem wordt dat sneller anders.

Ook de omvormer moet passen bij het aantal panelen. Een omvormer die te krap bemeten is, knijpt de opbrengst af op zonnige dagen; een te ruim bemeten omvormer is onnodig duur. Installateurs houden doorgaans rekening met een lichte overdimensionering van de panelen ten opzichte van het omvormervermogen, omdat panelen zelden hun theoretische piekvermogen halen. Laat dit altijd doorrekenen bij de offerteaanvraag.

Offertes vergelijken via Zonnepaneel Kaart

De berekeningen in dit artikel geven een goed startpunt, maar het exacte aantal panelen voor uw woning hangt af van uw dak, uw verbruik en uw toekomstplannen. Via Zonnepaneel Kaart vindt u zonnepaneel installateurs bij u in de buurt die uw situatie ter plekke opnemen en een advies op maat geven. Vraag vrijblijvend meerdere offertes aan en vergelijk niet alleen het aantal panelen, maar ook het geadviseerde vermogen, de omvormer en de garantie.